Często w trudnych sytuacjach życiowych, przy konieczności szukania pomocy u prawnika, każdy z nas zastanawia się, do którego z nich się udać. Kto najlepiej pomoże w naszej sprawie? Co zrobić w sytuacji, kiedy konieczna jest rozprawa w sądzie? Kto nas będzie mógł tam reprezentować – adwokat czy radca prawny? Utarło się przekonanie, że adwokat pomaga w sprawach karnych, broni w sądzie podczas rozpraw. Natomiast według wielu osób radca prawny zajmuje się wyłącznie sprawami z zakresu prawa cywilnego, pisze umowy, doradza, jednak nie może reprezentować klienta w sądzie. Jak jest naprawdę? Czy te przekonania są prawidłowe? Do jakiego prawnika powinieneś się zwrócić w zależności od rodzaju problemu? W tym artykule wyjaśnimy wszystkie wątpliwości i poradzimy Ci, gdzie powinieneś szukać pomocy w razie kłopotów z prawem. Ponadto poznasz specyfikę zawodów adwokata i radcy prawnego.
Co robi radca prawny? Jaki ma zakres działania?
Wiele osób niezwiązanych z prawem nie zawsze wie, czym zajmuje się radca prawny i jakie są jego codzienne obowiązki. Przede wszystkim zawód ten kojarzy się najczęściej z doradzaniem ludziom w różnych sprawach i wyjaśniania im zawiłości prawnych. A jak jest naprawdę? Radca prawny jest prawnikiem świadczącym pomoc prawną z zakresu: udzielania porad oraz konsultacji prawnych, sporządzania opinii prawnych, opracowywania i sporządzania projektów umów prawnych oraz pism procesowych. Jednak radca prawny również występuje jako pełnomocnik lub obrońca Klienta w urzędach i sądach. Może występować nawet przed takimi instytucjami jak Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny, a nawet Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Na rzecz kogo może świadczyć swoje usługi radca prawny?
Ważnym aspektem jest, że radca prawny nie jest ograniczony żadnymi ustawami w tym zakresie. Oznacza to, że za pomocą swojej pracy może pomagać:
- osobom fizycznym takim jak klienci indywidualni czy przedsiębiorcy
- osobom prawnym, czyli stowarzyszeniom, spółkom, fundacjom
- innym organom takim jak wspólnoty mieszkaniowe, organy administracyjne
Ponadto radca prawny jest zawodem zaufania publicznego. W związku z tym musi zachować w tajemnicy wszystko, czego dowiaduje się od swoich Klientów. Nawet jakby był wezwany do sądu jako świadek, może odmówić odpowiedzi na pytania, które mogłyby wpłynąć na ujawnienie tajemnicy radcowskiej. W dodatku radca prawny musi postępować także według ściśle określonej etyki. Wszystkie obowiązki, uprawnienia i zasady postępowania radców prawnych określa ustawa o radcach prawnych ustanowiona 6 lipca 1982 roku.
Czy radca prawny to mecenas?
Tak, radca prawny może być nazywany mecenasem. Podobnie jak adwokat. Warto bowiem wiedzieć, że nie jest to rodzaj tytułu zawodowego charakterystycznego dla jednego rodzaju prawnika – adwokata lub radcy prawnego, ale jest to jedynie zwrot grzecznościowy. W związku z tym stosuje się go zarówno wobec adwokatów, jak i radców prawnych, czyli osób, które reprezentują swoich klientów przed sądem. Podobnie coraz częściej spotyka się również przypadki stosowania tytułu mecenasa wobec aplikantów radcowskich i adwokackich.
Jakie wykształcenie ma radca prawny?
Kto może zostać radcą prawnym? Osoba, która ukończyła 5-letnie studia prawnicze i zdobyła tytuł magistra prawa, a następnie zdała egzamin wstępny na aplikację radcowską. Taki egzamin składa się ze 150 pytań, dawniej było ich 250. Każde pytanie zawiera trzy odpowiedzi, trzeba wybrać tylko jedną prawidłową. Na aplikację radcowską dostają się osoby, które odpowiedziały prawidłowo na co najmniej 100 pytań. Osoby zdające egzamin na aplikację radcowską i adwokacką rozwiązują taki sam test.
Aplikacja radcowska
Po dostaniu się na aplikację, kandydata czekają 3 lata nauki w formie wykładów i ćwiczeń, połączonej z odbywaniem praktyk. Następnie po ukończeniu aplikacji każdy kandydat musi zdać egzamin radcowski, do którego przygotowuje się przez ten czas. Egzamin radcowski trwa cztery dni i składa się z 5 części, gdzie sprawdzana jest kolejno wiedza z: prawa karnego, prawa cywilnego lub rodzinnego, prawa gospodarczego, prawa administracyjnego oraz z zasad etyki zawodu. W każdej części zdający musi napisać akt oskarżenia, wniosek, pozew, apelację lub opinię prawną w zależności od przedstawionych akt lub stanu faktycznego opracowanych na potrzeby egzaminu. Pozytywny wynik egzaminu otrzymują zdający, którzy z każdej części egzaminu otrzymali ocenę pozytywną. Po zdaniu egzaminu, osoba taka zostaje wpisana na listę radców prawnych i może zacząć wykonywać zawód rady prawnego zaraz po złożeniu ślubowania. Jak można zauważyć, zostanie radcą prawnym wymaga wielu lat nauki, podczas której wiedza przyszłego radcy jest wielokrotnie weryfikowana.
Radca prawny bez egzaminu radcowskiego?
Na listę radców prawnych mogą być także wpisane osoby, które nie zdały egzaminu radcowskiego, a nawet nie odbyły aplikacji radcowskiej. Chodzi o osoby, które wcześniej już wykonywały inny zawód prawniczy taki jak adwokat, notariusz, prokurator. Osoby takie posiadają wiedzę, praktykę i zdały kiedyś egzamin uprawniający do wykonywania innego zawodu prawniczego bądź posiadają tytuł naukowy doktora lub profesora nauk prawnych.
Gdzie może pracować radca prawny?
Radca prawny po zdaniu egzaminu kończącego aplikację i wpisaniu na listę radców prawnych może pracować w kancelarii. Może także pracować na etat w różnego rodzaju firmach i instytucjach, gdzie będzie udzielał porad prawnych.
Co robi adwokat? Jakie sprawy może prowadzić?
Czym natomiast charakteryzuje się praca adwokata? Czy jego obowiązki różnią się znacznie od zakresu obowiązków radcy prawnego? Nie, adwokat podobnie jak radca prawny:
- tworzy opinie prawne
- udziela porad prawnych
- opracowuje projekty aktów prawnych
- sporządza pisma procesowe
- może reprezentować Klientów przed sądami i różnymi urzędami
Jakie wykształcenie ma adwokat?
Adwokat podobnie jak radca prawny, musi zdobyć tytuł magistra prawa, a następnie odbyć aplikację adwokacką wraz z praktykami. Po jej ukończeniu zdaje taki sam test, jak radca prawny, który uprawnia do wpisania na listę adwokatów.
Czym różni się radca prawny od adwokata?
W tym momencie nie ma zbyt wielkiej różnicy między zawodem adwokata a radcy prawnego. Różnica polega jedynie na formie zatrudnienia – radca prawny może pracować w kancelarii, ale także może pracować na etat w firmie lub spółce. Wielu przedsiębiorców chce zatrudnić swojego prawnika, który będzie pomagał rozwiązywać zawiłości prawne w firmie, z reguły zawiera z nim umowę o pracę. W przeciwieństwie do radcy adwokat nie może pracować nigdzie na etat. Dlaczego? Ponieważ obowiązuje go zakaz pozostawania w stosunku pracy. Oznacza to, że może pracować w kancelarii i świadczyć usługi na rzecz Klientów po podpisaniu odpowiednich umów cywilnoprawnych, ale nie może być zatrudniony w firmach i spółkach w ramach umowy o pracę.
Czego nie może zrobić radca prawny?
Dawniej radca prawny w odróżnieniu od adwokata nie mógł być obrońcą w sprawach karnych i karnoskarbowych. Jednak zmieniło się to 1 lipca 2015 roku. Od tego czasu, zgodnie z najnowszymi przepisami prawa, radca prawny może występować w postępowaniu karnym i karnoskarbowym jako obrońca.
Ważnym aspektem jest, że nie każdy radca prawny będzie mógł być obrońcą w sprawach karnych i karnoskarbowych. W przepisie podzielono radców na tych zatrudnionych w przedsiębiorstwie, czyli pozostających w stosunku pracy, oraz na tych bez etatu. Tylko ci drudzy mogą bronić klientów jako obrońcy w sądzie w tego typu sprawach. Jeśli więc właściciel jakieś firmy zatrudnia swojego radcę prawnego, w razie konieczności będzie musiał udać się po pomoc do innego radcy prawnego lub do adwokata podczas procesów karnych i karnoskarbowych.
Radca prawny czy adwokat. Kogo wybrać? Czyjej pomocy tak naprawdę potrzebujesz?
Reasumując, wiedza i zakres wykonywanych usług radców prawnych i adwokatów są na takim samym poziomie. Jedyna różnica polega na formie zatrudnienia, ponieważ radca prawny może pracować na etacie. Jednak to ogranicza częściowo zakres jego działań, ponieważ wtedy nie może być obrońcą w sprawach karnych i karnoskarbowych. W tym momencie wybór między adwokatem a radcą prawnym w dużej mierze zależy od indywidualnych preferencji Klienta, od dostępności prawnika. Dla dobra sprawy nie ma większego znaczenia, kogo wybierze Klient.
Zobacz również: czy radcę prawnego obowiązuje tajemnica zawodowa?
